Search and Hit Enter

Dokunmanın Analjezik Etkisi

Yaklaşık 40 haftalık bekleyişten sonra dakikalar içinde minicik bebeğine kavuşacak hamile bir kadını düşünün. Sadece bugün dünya üzerinde 317.096 kadın hemen hemen benzer heyecanlarla aynı acıyı yaşadı. Doğum sancısı!

Geç kaldınız okula/işe yetişmeniz gerekiyor, siz acele ettikçe her şey ters gidiyor, eliniz ayağınız birbirine dolanıyor. Kapının yanındaki ayakkabılığın üstünden ayakkabılarınızı alacaksınız ama müthiş bir acıyla kendinize geliyorsunuz; ayak serçe parmağınızı ayakkabılığın köşesine vurmuşsunuz.

Yukarıdaki örnekler gibi, yaşam boyunca homeostazı (Homeostaz, hücre dışı gerçekleşen olaylar karşısında hücrenin kendi metabolizmasını koruma eğilimidir. Yaşamın devamı için düzenleyici sistemler yardımıyla organizmanın iç ortamının sabit tutulmasıdır) tehdit eden büyük küçük bir çok olayla karşılaşırız. Beynimiz tarafından yapılan değerlendirmelerden sonra bazıları vücudumuzda gördüğümüz ama ne zaman ve ne şekilde gerçekleştiğini bilmediğimiz küçük morluklar olur bazıları ise ağrı.

Ağrı organizmaları var olan ya da potansiyel hasardan korumaya yarayan çok boyutlu duygusal bir deneyimdir.Ağrı; sevmek, nefret etmek, endişelenmek, hoşlanmak kadar doğal bir duygu olarak kabul edilmelidir. Biyolojik, psikolojik, bilişsel, duygusal ve sosyal faktörlerden etkilenmesinin yanı sıra, gelecekteki ağrı deneyimlerimizi de etkileyen dinamik bir süreçtir.

Bilmek gerekir ki:

“Har canlı organizma için, tüm davranışlar deneyimle şekillendirilir.”

Sarılmak etkili olabilir mi?
Sarılmak ya da dokunma hissi mekanoreseptörler (Dokunma, basınç, işitme ve denge gibi mekanik duyguları algılayan bir duyu hücresi ya da duyu organı) tarafından algılanılır ve oksitosin salınır. Oksitosin beynin hipotalamus bölgesinden salınan bir nöropeptittir. (Nöropeptit Beynin aktivitesini etkileyen sinyal molekülleridir)

Oksitosin;

  • Doğum sırasında rahim hareketliliğini artırır, rahim kaslarında kasılmalara neden olur. Serviks ve vajina doğum için genişlemeye başladığında oksitosin salınır. Bu genişleme, başka kasılmalar meydana geldikçe artar. Doğum öncesinde ise vajinal kasların hareketliliğini sağlayarak spermin hedefine ulaşmasına yardımcı olur.
  • Meme uçlarının uyarılması ile memelerden süt fışkırmasını sağlar.
    İlk 2 özelliği sayesinde doğum ve lohusalık dönemi ile ilişkilendirilmesine rağmen, sosyal davranışları da etkilemek dahil çok çeşitli işlevleri vardır.
  • Cinsel ilişki sırasında partnerlerin birbirine olan sadakatini artırır, tek eşlilik üzerinde rol oynar.
  • Orgazm sırasında da oksitosin salındığı düşünülür.
  • Ayrıca birbirine aşık olduğunu iddia eden çiftlerde plazma (plazma kanda bulunan, içinde akyuvarlarla alyuvarların yer aldığı sıvı) oksitosin konsantrasyonu daha yüksek bulunmuştur.
  • Oksitosin salınımı ile daha sosyal ve özgüven sahibi davranışlar sergilersiniz.
  • Tüm bunlara ek olarak göz teması içeren sosyal etkileşimlerde bulunma istediğiniz de artar.

Belki de onlarca aday arasından iş görüşmesinde yaptığınız etkili bir el sıkışması ile salının oksitosin, sizin işe alınmanızda önemli bir etken olmuştur.

“Duygusal bir tepki vücudun ‘Hey, burada önemli bir şeyler oluyor’ deme yoludur.”

Şimdi de yetiştirmeniz gereken projeniz için son bir gününüz kaldığını düşünün.Kaygılısınız; eğer bu proje yetişmezse şirketi maddi olarak zarara uğratabileceğinizin farkındasınız, en iyi ihtimalle toplum içinde patronunuzdan sağlam bir azar işiteceksiniz. Masanın başındasınız ve bilinçsiz bir şekilde elleriniz yüzünüzde, boynunuzda dolanıyor; parmak ve tırnak ısırmak gibi tipik davranışlar sergiliyorsunuz. Ellerinizle bacaklarınıza vurarak ritim tutup, belki de oturduğunuz yerde sallanıyorsunuz. Tüm bunlar var olan strese verdiğiniz yanıtlardır. Projeyi yetiştirememe ihtimaliniz psikolojik stres yaratır. Beyin fiziksel ve psikolojik stresleri birbirinden ayırmaz, her ikisini de tehdit olarak algılar ve buna karşılık rahatlama cevabı vermek ister. Kendinize dokunduğunuzda ya da evcil hayvanınız gelip kucağınıza oturduğunda, onun sıcak tüyleri arasında hareket eden elleriniz ile algılanan dokunma hissi oksitosin salınımı cevabı oluşturur ve sakinleşmeye başlarsınız.

Peki oksitosin bunu nasıl başarır?
Oksitosin pozitif duygularımızı harekete geçirip negatif duygularımızı baskılayarak endişe dahil olmak üzere stres cevaplarını azaltır, stresle başa çıkmamıza yardımcı olur. Bunu etrafımızda duygusal bir şeyler olduğunda tetiklenen beynin ‘amigdala’ denilen ‘duygu merkezi’ üzerinden yapar.

Her birimizin ağrısı ve bu ağrıyla başa çıkma stratejilerimiz kendimize özeldir; yaşadığımız yer, kültürümüz, inançlarımız, yaşımız hatta cinsiyetimiz ağrıyı ve ağrı stratejisini etkiler. Ağrı duygumuzun yanında ayırmak istemediği bir başka duygumuz daha vardır : endişe!

Yaşadığımız ağrı hakkında bildiklerimiz ya da bilmediklerimiz endişe duygusu yaratır. Endişe ağrı deneyimini artırır ve kendimizi kısır döngünün içinde buluruz.
Tüm bunlara ek olarak iletişimde bulunduğunuz insanların ağrınızı etkileyebileceğini biliyor muydunuz?

Ağrı sürecinde hissettiğiniz kaygıyı ve korkularınızı etrafınızda bulunan insanlarla paylaşırsınız. Sizi korkutan mitler, ‘bizim de komşumuz vardı bel fıtığından felç oldu yatalak kaldı’cılar, ağrınıza ağrı katabilir. Neyse ki mutluluk gerçekten paylaştıkça çoğalır. Her zaman yanınızda olan güleryüzlü eşiniz, size destek olan aileniz, neşeniz olan arkadaşlarınız mutluluklarını size de bulaştırır. Üstelik bunu sadece konuşarak değil, sarılarak da yapabilirler.
Güleryüz ve sıcak bir sarılmayla, eşinizden gelen destek dolu bir el tutuşmasıyla tüm sorunların çözümü olamazsınız belki ama oksitosin salgılayabilir/salgılatabilirsiniz.

Siz yine de ağrılarınız için fizyoterapistinize danışın.

Kaynaklar:
The physiology of learning and memory: role of peptides and stress
Gülpinar MA and Yegen BC. Curr Protein Pept Sci 2004 – Review. PMID 15581416
Oxytocin: A New Painkiller?Joselyn Ye Tay* and Cristina Kochi Yamamoto Universidad Peruana Cayetano Heredia, Lima, Peru
Love Hormone Oxytocin Relieves Pain
NEUROSCIENCE NEWSMARCH 7, 2016
Pain relief by touch: A quantitative approach
Flavia Mancini,a,b,⁎ Thomas Nash,c Gian Domenico Iannetti,b and Patrick Haggarda

Credit: Chris Schoonover & Jonathan Schoonover

Araç çubuğuna atla